فاجر الّا ان يتفقّه » « 1 » وارد شده است و استقبال قافله‌اى كه متاع را از آن مىخرند ؛ ننمايد . چونكه اين عمل به مكر ، خدعه و غش قريب مىباشد و در بيع و شراء خود قسم نخورد هرچند كه راست باشد . چونكه وارد « 2 » شده است كه خداوند نظر نمىنمايد به سوى كسى كه متاع خود را بفروشد به قسم خود ، و غل‌ّوغشّ با هيچ كس نكند كه « الامانة تجرّ الرزق و الخيانة تجرّ الفقر » « 3 » وارد و محقق است و غلام و كنيزفروشى نكند چونكه وارد شده است كه « شر النّاس من باع الناس » و در بين الطلوعين و در تمام شب مشغول به تجارت نگردد . چونكه وارد شده است كه كسى كه شب بيدار بماند در كسبى و ندهد به چشم خود حظّ آن را از خواب ، پس كسب او سحت و حرام خواهد بود و قرآن فروشى نكند و با طايفهء ظلمه و با هر بىدينى و بىبركتى ، معامله نكند و هر معامله‌اى را كه مىنمايد باتدين و انصاف باشد و خلاف مروّت را نكند و مدح متاع خود و ذم آنچه را مىخرد ، ننمايد و عيب متاع را نپوشد و دروغ نگويد و غل‌ّوغش نكند و خاك و امثال آن ، داخل در طعام و امثال آن ننمايد و در ترازوى ، تطفيف و نادرستى نكند و اقدام بر خريدن چيزى از جهت رغبت نمودن مشترى نكند . چونكه فرمودند كه « من غشّنا فليس منّا » « 4 » . يعنى كسى كه غش و نادرستى با امت و با بندگان بنمايد هر آينه امت و شيعه ما نمىباشد ، و با مردمان در بيع و شراء و حواله دادن و گرفتن و مهلت دادن ، در همگى مسامحه و مساهله كند و گرفتگيرى نكند . چونكه وارد شده است كه « رحم اللّه امرء سهل البيع سهل الشّراء سهل القضاء سهل الاقتضاء » « 5 » و داخل در معامل كسى نشود . بارى آداب و احكام حلال و حرام تجارت بسيار است و در مواقع آن مذكور و بايد كه به تمام آداب تجارت واقف و عامل باشد . تا آنكه در تجارت خود ، مثل كسى كه بنا

--> ( 1 ) . كافى 5 : 150 ( 2 ) . كافى 5 : 162 / 3 ( 3 ) . كافى 5 : 133 / 7 ( 4 ) . كافى 5 : 160 / 1 و كنز العمال 4 : 60 / 9509 ( 5 ) . فقيه 3 : 122 / 525 و محجة البيضاء 3 : 171